İlk fotoğraf makinesi ile ilgili olarak pek çok farklı kaynakta, pek çok farklı bilgiyle karşılaşmış olabilirsiniz. Bazı kaynaklarda fotoğrafın tarihinin temel konsept olarak MÖ 5. yüzyıla kadar uzandığı söylenir. Bazı kaynaklar ise bu konudaki gerçekçi girişimlerin 15. yüzyılda başladığından bahseder. Ancak günümüzde kullandığımız fotoğraf makinelerinin atası olarak bilinen model, 19. yüzyılın sonlarında icat edilmiş olabilir.
Peki, bu işin aslı ne ve ilk fotoğraf makinesi ne zaman icat edildi? İlkoloji olarak sizin için kapsamlı bir rehber hazırladık.
Fotoğraf Makinesinin Tarihsel Yolculuğu
“Fotoğraf makinesi ilk ne zaman çıktı?” sorusunun izini sürmeye başladığınızda, yolunuz MÖ 5. yüzyıla kadar ulaşabilir. Çinli düşünür Mozi’nin bu dönemde karanlık kutu (camera obscura) ilkesini tarif ettiği bilinir. Ancak bu tarihlerde ortaya çıkan bir fotoğraf makinesinden söz etmek mümkün değildir. Burada ortaya çıkan, fotoğrafın temel çalışma prensipleridir. Yani “İlk fotoğraf makinesi nasıl çalışır?” sorusuna cevap niteliği taşır.
Bu çalışmalar asırlar boyunca devam etti. 11. yüzyılda İslam dünyasının önde gelen bilim insanlarından İbn el-Heysem, karanlık kutu (camera obscura) ilkesini ilk kez sistematik ve matematiksel olarak açıklayan kişi olmuş ve bir güneş tutulmasını gözlemlemek için bu yöntemi kullanmıştır. 15. yüzyılda ise tarihin en büyük sanatçılarından Leonardo Da Vinci’nin çalışmaları bu fikirlerin gelişmesini sağlamıştır. Örneğin Leonardo Da Vinci’nin karanlık bir odadaki bir delikten dış dünyadaki görünümleri aksettirmesi, fotoğrafçılık tarihindeki önemli gelişmelerden biri olmuştur.
Işığın kimyasal maddeler üzerindeki etkisinin keşfedilmesi dünyanın ilk fotoğraf makinesi için çok daha önemli bir gelişme olmuştur. Alman bilim insanı Johann Heinrich Schulze, 1720’li yıllarda gümüş nitrat ve tebeşirle hazırladığı bir karışımı güneşe bıraktığında karışımın karardığını, üzerine yerleştirilen bir şeklin de izinin yüzeye geçtiğini fark etmiştir. Bu gelişme devrim niteliğindeydi. 19. yüzyılın başlarında kağıdın gümüş nitratla işlenmesi sonucu ilk negatif görüntüler elde edilmeye başlamıştır. Ancak bu görüntülerin vernikle şeffaflaştırılan kağıttan metal levhalara aktarılması bu buluş için asıl dönüm noktası olmuştur.
İlk Fotoğraf Makinesi Ne Zaman Yapıldı?
1820’li yılların sonunda Fransız Joseph Nicephore Niepce, ışığa duyarlı bir yüzeyle ilk kalıcı görüntüyü elde eder. Bu gelişmenin ardından Louis Daguerre 1837’de Daguerreotype’ı ortaya koyarak ilk başarılı fotoğraf tekniğine de ilham olur. Ancak Louis Jacques Mande Daguerre tarafından geliştirilen bu yöntemde pozlama süresi dakikalar sürmüştür.
1850’li yıllarda ıslak plakalar kullanılmaya devam etmiş, özellikle portre çekimlerinde önemli gelişmeler kaydedilmiştir. 1871 yılından sonra Richard Maddox kuru jelatin plakalarla yeni bir devir başlatmıştır. Pozlama süreleri kısalmış, kameralar küçülmüş, taşınabilir hale gelmiştir. Bu da modern fotoğraf makinelerinin temelini oluşturmuştur. Peki, modern fotoğraf makinelerinin atası olan ilk fotoğraf makinesi ne zaman yapıldı ve adı neydi?
Louis Daguerre’in yöntemiyle dönemin en net ve kalıcı görüntüleri elde edildi. Ancak her kare tekti ve çoğaltılamıyordu. Ayrıca uzun pozlama süreleri nedeniyle hareketli objeleri yakalamak mümkün değildi. Daguerre ile Niepce tarafından tasarlanan bu ilk fotoğraf makinesi 1839 yılında Alphonse Giroux tarafından üretildi. Pek çok kaynağa göre bu unvanı taşıyan cihazın bileşenleri objektif, karanlık çekim bezi ve gümüş kaplı plakalardı.
Dolayısıyla “İlk fotoğraf makinesi ne zaman icat edildi?” sorusuna 1839 olarak cevap vermek mümkündür.
Fotoğraf Makinesiyle Çekilen İlk Fotoğraf
Niepce’nin 1826 (bazı kaynaklara göre 1827) yılında evinin penceresinden çektiği “Le Gras’ın Penceresinden Görünüm” isimli fotoğraf, fotoğraf makinesiyle çekilen ilk fotoğraf olarak kabul edilir. Dünyadaki ilk fotoğraf makinesinin çektiği bu ilk fotoğraf, aynı zamanda dünyanın bilinen ilk kalıcı fotoğrafıdır. Bu fotoğraf her ne kadar netlikten uzak olsa da tarihi değiştiren anlardan birine şahitlik eder. Niepce bu andan sonraki hayatında fotoğraf çekme tekniklerini iyileştirememiştir ancak ortağı Daguerre fotoğraf sanatını halka açacak önemli teknikler geliştirmiştir.
Fotoğraf tarihi açısından önemli yere sahip olan bu tarihi kare, bugün Texas Üniversitesi’ne bağlı Harry Ransom Center’da, özel koşullarda saklanır. Bu fotoğraf, “İlk fotoğraf makinesi ne zaman kullanıldı?” sorusuna da cevaptır.
Kodak ve İlk Analog Fotoğraf Makinesi
Aslında bazı kaynaklarda ilk fotoğraf makinesi mucidi olarak George Eastman gösterilir. Çünkü Eastman’in tasarımı modern fotoğraf makinelerinin öncüsü olarak kabul edilir.
George Eastman, 1888 yılında ilk fotoğraf makinesi markası olan Kodak’ı kurdu. Eastman, bu girişimiyle birlikte fotoğrafçılığı sıradan insanlar tarafından yapılabilecek hale getirdi. Bu yüzden bazı otoriteler tarafından da bu unvana layık görülür. Yani dünyanın ilk fotoğraf makinesi tarihi olarak 1888 yılını göstermek de yanlış olmayacaktır.
Eastman içinde film bulunan Kodak fotoğraf makinelerini piyasaya sürdüğünde yalnızca 10 poz çekilebiliyordu. Ardından cihazdaki film karanlık odada banyo ediliyor, içine yeni film yerleştirilerek kullanıcılara geri gönderiliyordu. Bu sistem sayesinde büyük ve hantal fotoğraf makinelerinin devri sona erdi. Bu tasarım aynı zamanda ilk analog fotoğraf makinesi olarak kabul edilebilir.
İlk fotoğraf makinesi icadı yapılan farklı çalışmaların önünü kesmemiştir. 1873 yılında Hermann Vogel, emülsiyonları çeşitli boya banyolarına batırarak ışığa duyarlılığı artırma yöntemini (boya duyarlılaştırma) geliştirir. Bu sayede sınırlı ışık spektrumuna duyarlı olan ortokromatik filmin yanı sıra, zamanla daha geniş renk aralığını yakalayabilen pankromatik filmler de kullanılmaya başlanır.
İlk Fotoğraf Makinesi Özellikleri
İlk fotoğraf makinesi denildiği zaman farklı teknikler kullanan ve farklı özelliklere sahip olan fotoğraf makinelerinden bahsetmek mümkündür. Bunlardan biri, 1888 yılında Kodak No.1 adıyla George Eastman tarafından üretilen ve cam plakalar yerine film rulolar kullanan modeldir.
Farklı teknikler kullanan diğer ilk fotoğraf makinesi özellikleri ise şunlardır:
- İlk 35 mm fotoğraf makinesi 1925 yılında Oskar Barnack tarafından geliştirilmiştir. Sinema filmlerinden uyarlanan 35 mm’lik bir film kullanılmış ve teknoloji hem sokak hem belgesel fotoğrafçılığına öncülük etmiştir.
- Vizörden gerçek zamanlı görüntü sunan ilk SLR fotoğraf makinesi 1936 yılında geliştirildi. Kine Exakta adı verilen bu model hem odaklamada hem kompozisyonda çığır açtı.
- Anında görüntü veren ilk fotoğraf makinesi 1948 yılında, Polaroid Land Camera Model 95 adıyla üretildi. Edwin Land tarafından geliştirilen bu model çekimden yalnızca birkaç dakika sonra fotoğraf basabiliyordu.
- İlk dijital fotoğraf makinesi Steven Sasson tarafından 1975 yılında geliştirilmiştir. 0.01 MP çözünürlüğe sahip olan ve kaset bandına kayıt yapan bu fotoğraf makinesi dijital çağın başlangıcını simgeler. Bu ilk dijital fotoğraf makinesinin ağırlığının 3.6 kg olduğu bilinmektedir.
- 1991 yılında Nikon F3 gövdesine dijital modül eklenerek tasarlanan Kodak DCS 100, DSLR türündeki ilk fotoğraf makinesi olarak kabul edilir.
- 2000 yılında geliştirilen Sharp J-SH04 modeli, entegre kamerası bulunan ilk cep telefonu olarak tarihe geçmiştir. Bu, fotoğraf çekip paylaşmayı mobil hale getiren bir teknolojidir.
İlk renkli fotoğraf makinesi denildiğinde doğrudan bir tarih vermek mümkün değildir; çünkü renkli fotoğrafçılık da kendi içinde birkaç farklı “ilk”e sahiptir. Bilinen ilk renkli fotoğraf, 1861 yılında fizikçi James Clerk Maxwell ile fotoğrafçı Thomas Sutton’ın birlikte ürettiği, kırmızı-yeşil-mavi filtrelerle üç kez çekilip üst üste yansıtılan bir ekose kurdele fotoğrafıdır. Farklı bir teknikle, boya veya filtre kullanmadan doğrudan renk yakalayan yöntem ise Gabriel Lippmann’ın interferens (girişim) yöntemidir; Lippmann bu tekniği 1891-1894 yılları arasında geliştirmiş ve bu çalışmasıyla 1908’de Nobel Fizik Ödülü’nü kazanmıştır.
Canon, fotoğraf makinesi üretimine diğer markalara oranla biraz daha geç başlamıştır; markanın bilinen ilk fotoğraf makinesi 1936 yılında üretilmiştir.
Dış dünyadaki görüntüleri yakalamayı kolaylaştıran fotoğraf makinesi, elde edilmesi zor bir hayali gerçeğe dönüştürmüştür. Ufak bir deliğin sızdırdığı ışığı karanlık kutu aracılığıyla yansıtan devasa ilk fotoğraf makinesi, bugün artık ceplerimize kadar girmiştir.
Özetle Merak Edilen Soru ve Cevaplar
| İlk fotoğraf makinesi ne zaman icat edildi? | Daguerre ve Niépce’nin tasarladığı model, 1839’da Alphonse Giroux tarafından üretilmiştir. |
| Fotoğraf makinesiyle çekilen ilk fotoğraf hangisidir? | Niépce’nin 1826 (bazı kaynaklara göre 1827) çektiği “Le Gras’ın Penceresinden Görünüm”. |
| İlk dijital fotoğraf makinesini kim icat etti? | Steven Sasson, 1975’te Kodak’ta; 0,01 MP (100×100 piksel) çözünürlüğe sahipti. |
| Dünyanın ilk fotoğraf makinesi markası hangisidir? | George Eastman’ın 1888’de kurduğu Kodak. |
| Bilinen ilk renkli fotoğraf ne zaman çekildi? | 1861’de James Clerk Maxwell ve Thomas Sutton tarafından. |