Hayatımızın vazgeçilmezi haline gelen akıllı telefonların nasıl gelişmeler sonunda hayatımıza dâhil olduğu pek çok kişinin merak ettiği bir konudur. Telefonun icat edildiği tarih denilince akla hemen 1876 yılı ve Graham Bell gelir. Aslında Bell’den önce ve onunla eş zamanlı olarak telefonu geliştiren pek çok bilim insanı var. Ama Graham Bell hepsinden önce davranıp patent almayı başardığı için günümüzde telefon, onun adıyla anılır. İlk telefondan sonra ankesörlü ve tuşlu telefonlar kullanılmaya başlanır. Bu gelişmelerden sonra sıra, hayatımızı kökten değiştirecek olan ilk cep telefonuna gelir. Tıpkı ilk bilgisayarın hikâyesinde olduğu gibi, burada da tek bir icattan değil, birbirini takip eden pek çok mühendisin küçük adımlarından bahsediyoruz.
İlk cep telefonu 1973 yılında icat edilir. Günümüzdeki kompakt boyutların aksine ilk cep telefonu çok büyük boyutlardadır. İlk cep telefonundan akıllı telefonlara giden süreçte pek çok özellik, kademe kademe cihazlara eklenmiştir. İlk önce renksiz bir ekran ardından renkli ekran, fotoğraf ve video çekimi yapma, internete bağlanma derken özelliklerin her geçen gün daha da kapsamlı hale gelmesi neticesinde günümüzdeki akıllı telefonlar ortaya çıkar.
İlk Cep Telefonunu Kim İcat Etti?
‘İlk cep telefonu ne zaman çıktı?’ sorusunun yanıtı pek çok kişi tarafından merak edilir. Cihaz, 1973 yılında geliştirilir. Tarihin yanı sıra geliştiricinin kim olduğu da merak edilir — kısacası ‘Cep telefonu ilk kim icat etti?’ sorusuna yanıt aranır.
Martin Cooper ilk cep telefonunun mucidi olan kişidir. Motorola firmasında mühendis olarak çalışan Cooper, 1973 yılında bu çığır açan cihazı geliştirir. Ancak tıpkı Graham Bell gibi Cooper da bu konuda uğraşan tek kişi değildir.
1973 yılında mobil teknolojinin kullanıldığı araç telefonları vardır. Ancak bazı mühendisler bu teknolojiyi bir adım öteye taşımak için dünyanın ilk cep telefonu çalışmalarına başlar. Cooper, tarihi ilk görüşmesini Joel Engel’le yapar. Engel de bu yarışta çalışmalar yapan mühendislerden biridir. Motorola’nın rakibi olan AT&T firmasında hücresel program yetkilisi olan Joel Engel, bu görüşmeyle tam bir hayal kırıklığı yaşar.
Bir hevesle çalışmalarına devam eden Engel, Cooper’dan gelen telefonla büyük bir hüsrana uğrar. “Joel, ben Marty. Seni bir cep telefonundan arıyorum, gerçek bir el tipi taşınabilir cep telefonundan.’ diyen Cooper, 3 Nisan 1973’te New York’ta gerçekleştirdiği bu tarihi aramayla ilk çıkan cep telefonundan konuşmanın mutluluğunu yaşarken Engel de geç kalmışlığın acısını yaşar ve Cooper’a diyecek bir söz bulamaz.
Bu cihaz, 1973 yılında hayatımıza girdi ve o tarihten bu yana teknolojik gelişmelerin etkisiyle bambaşka bir hal aldı. Motorola ilk cep telefonunun ağırlığı yaklaşık 1 kilogram civarındadır. Bu telefonlarla 30 dakika konuşabilmek için 10 saatlik bir şarj gerekiyordu. Kullanışlı bir yapıya sahip olmayan bu model, 1983 yılına kadar piyasaya çıkarılmaz. Bunun yerine daha kullanışlı DynaTAC 8000X modeli geliştirilir. Tuş sayısı ilk çıkarılan modele göre daha çok olan ve daha estetik bir görünüme sahip olan model, 4000 dolardan satışa sunulur. Bu model Hollywood filmlerinde yer alarak halkın ilgisini çeker.
Motorola bu alanda öncüdür. Daha sonra farklı markalara ait cihazlar ortaya çıkmıştır. Siemens’in ilk modeli 1985 yılında geliştirilir. 1G teknolojisi geliştirilerek kablosuz cihazların kullanımı yaygınlaştırılır. Cooper, verdiği röportajlarda cep telefonlarının herkes tarafından kullanılacağını tahmin ettiğini belirtir. Ancak gelişmiş kameraların ve internetin cep telefonlarına entegre edileceğini tahmin etmediğini söyler.
Cep Telefonunun Mucidi Martin Cooper Kimdir?
Martin Cooper, 1928 yılında dünyaya gelen bir mühendistir. İlk cep telefonunu bulmadan önce de Cooper’ın pek çok başarılı çalışması vardır. Özellikle kablosuz iletişim üzerine çalışan Cooper, on bir patent sahibidir. Cooper, pek çok iletişim şirketine de sahiptir. Cooper’ın eğitim hayatı da en az iş hayatı kadar parlaktır. 1950’de Illinois Institute of Technology’den mezun olan Cooper, 1957’de yine aynı okulda elektrik mühendisliği alanında yüksek lisansını tamamlamıştır. 2004 yılında ise okulu tarafından kendisine onursal doktora unvanı verilmiştir. Ünlü mühendis, Ukrayna’dan göç etmiş bir Yahudi ailenin çocuğu olarak Chicago’da dünyaya gelmiştir.
Türkiye’de İlk Cep Telefonu Görüşmesi Hangi Yılda Yapılmıştır?
“Türkiye’de ilk cep telefonu ne zaman çıktı?” sorusu, cep telefonlarının gelişim sürecini araştıranlar için merak konusudur. 23 Şubat 1994 yılında dönemin Başbakanı Tansu Çiller tarafından ilk cep telefonu görüşmesi yapılır.
Türkiye de ilk çıkan cep telefonu ile aranan ilk kişi ise o dönemin Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel’dir. Telefonun ilk defa kullanılmasından sonra yavaş yavaş halk arasında da kullanım yaygınlaşır. İlk olarak yabancı markaların cihazları kullanılsa da daha sonra yerli cihaz üretimi de yapılır.
Türkiye’nin ilk yerli cep telefonu Aselsan tarafından üretilir. Aselsan tarafından kurulan 80 kişilik mühendis ekibi, 1994 yılında bu cihaz için çalışmalara başlar. Ancak üç yıl süren geliştirme sürecinin ardından ASELSAN 1919 olarak adlandırılan model ancak Ağustos 1997’de piyasaya sürülebilir ve 500 adet üretilir. (Bir önceki bölümde bahsedilen 23 Şubat 1994 tarihli tarihi görüşme ise ASELSAN 1919 ile değil, ithal bir Ericsson GH198 modeliyle yapılmıştı.)
Tam olarak ihtiyaçlara cevap veren ve yabancı markalara ait özellikleri barındıran ASELSAN 1919 modelinin en dikkat çeken özelliği telefon dinlemelerini engellemesidir. Bu nedenle pek çok devlet görevlisi tarafından kullanılmıştır. Cihazda ayrıca çağrı yönlendirme, SMS gönderip alma, arayan numarayı görüntüleme ve arama ücretini ekranda gösterme gibi o dönem için gelişmiş sayılabilecek özellikler de vardı. Cihazı en çok kullananların başında dönemin Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel ve MİT personeli geliyordu.
Cep telefonunun Türkiye’ye gelişiyle beraber GSM operatörleri de 1994 yılından itibaren hizmet vermeye başlar. İlk GSM operatörü Turkcell’dir. Turkcell’in ardından faaliyetlerine başlayan operatör ise Telsim olur. GSM operatörleri sadece şehir merkezinde telefon kullanımını mümkün kılar. Ayrıca cep telefonu fiyatları da ilk çıktığı dönemlerde son derece yüksektir. Yaklaşık olarak 1000-2000 dolara cep telefonları satışa sunulmaktadır.
Motorola’nın Cep Telefonu Tarihindeki Yeri Nedir?
İlk cep telefonu üreten Amerikan firması Motorola’dır. Firma, 1928 yılında kurulmuştur. Bu çığır açan cihaz ortaya çıkmadan evveline gittiğimizde Motorola’nın köklü bir tarihi olduğunu söyleyebiliriz. Radyo, el tipi telsiz, savunma elektroniği, hücresel altyapı ekipmanları; Motorola tarafından üretilen cihazlar arasındadır. Google, 2011 yılında Motorola’yı satın alır.
İlk Çıkan Dokunmatik Cep Telefonu Hangi Firmaya Ait?
İlk çıkan dokunmatik cep telefonu, akıllı telefonların gelişiminde bir devrim niteliğindedir. 1993 yılında IBM tarafından çıkarılan IBM Simon modeli, dokunmatik ekran özelliğine sahiptir. Bu cihazda hesap makinesi de yer alır. Ayrıca takvimi ve fihristi de vardır. IBM Simon modeli, akıllı telefonların atası olarak nitelendirilir.
1996 yılında Nokia, akıllı telefon kabul edilebilecek bir model geliştirir. Nokia 9000 Communicator olarak adlandırılan model, QWERTY klavyeli ilk telefon olarak kabul edilir. Klavyede yer alan faks tuşu, cihazı diğer modellerden farklı kılar. Nokia, ilerleyen zamanlarda akıllı telefon yarışında yenik düşse de ilk zamanlar Nokia 9000 Communicator gibi gelişmiş modeller sunarak önemli adımlar atmıştır.
Ericsson da dokunmatik ekranlı cihaz geliştiren ilk firmalardan biridir. Ericsson GS88 olarak adlandırılan modelin geniş bir ekranı bulunur. ‘Penelope’ lakaplı bu model 1997’de tanıtılmış, ancak asla toplu üretime geçmemiş bir konsept telefondur. Sadece 200 adet üretildiği biliniyor, bu da onu günümüzde koleksiyonerler için son derece nadir bir parça hâline getiriyor. Bu modeli daha sonraki yıllarda Ericsson R380 ve Palm Treo gibi farklı cihazlar takip eder.
İlk Akıllı Telefon Ne Zaman Çıktı?
Dokunmatik ekrana sahip telefonları akıllı telefonların ataları olarak kabul etmek mümkündür. Ekranların ve görüntü teknolojilerinin bu cihazlara entegre olma süreci, aslında görüntülü iletişim teknolojisinin çok daha eski bir mirasının devamı niteliğindedir. Bu konuda ilk televizyonun gelişim hikâyesini anlattığımız yazımıza da göz atabilirsiniz. Dokunmatik modellerden sonra farklı gelişmiş modeller piyasaya çıkmıştır. Akıllı telefon teknolojisinin önemli bir ayağı BlackBerry modelleridir.
BlackBerry 5810 e-mail trafiğinin yürütülmesinde büyük kolaylık sağlayan bir model olarak 2002 yılında piyasaya sürülür. Ardından Microsoft tarafından Pocket PC çıkarılır. Bu modelin bir işletim sistemi de vardır. Windows Pocket PC OS işletim sistemine sahip olan model, bugünkü akıllı telefonlara en yakın cihazlardan biri olarak kabul edilir.
2006 yılına gelindiğinde yine BlackBerry sahneye çıkar. Marka, Pearl modeliyle pek çok kişinin takdirini kazanır. 2007 yılı ise akıllı telefonlar için bambaşka bir sene olur. İlk iPhone, Steve Jobs tarafından tanıtılır. Bu tarih iOS işletim sisteminin de hayatımıza girdiği tarihtir. İlk iPhone’un geniş bir ekranı iPod’u ve interneti mevcuttur. iPhone piyasada adeta öncü bir konumundadır. HTC, Samsung gibi markalar iPhone sonrasında pek çok model geliştirmiştir.
Özetle Merak Edilen Soru ve Cevaplar
| İlk cep telefonu görüşmesini kim, ne zaman yaptı? | Martin Cooper, 3 Nisan 1973’te Motorola’daki rakibi Joel Engel’i arayarak yapmıştır. |
| İlk cep telefonu modeli hangisidir? | Motorola DynaTAC 8000X’tir; 1983’te piyasaya sürülmüştür. |
| Türkiye’nin ilk yerli cep telefonu hangisidir? | ASELSAN 1919’dur; geliştirme 1994’te başlamış, Ağustos 1997’de piyasaya sürülmüştür. |
| Türkiye’deki ilk cep telefonu görüşmesi ne zaman yapıldı? | 23 Şubat 1994’te Tansu Çiller ile Süleyman Demirel arasında, ithal bir Ericsson GH198 modeliyle yapılmıştır. |
| İlk dokunmatik ekranlı cep telefonu hangisidir? | Ericsson GS88 (“Penelope”); 1997’de tanıtılan ama seri üretime geçmeyen bir konsept telefondur. |